Tổ chức PRO là gì?

Khi thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất – EPR, doanh nghiệp không nhất thiết phải tự xây dựng toàn bộ mạng lưới thu gom, vận chuyển và tái chế.

Pháp luật cho phép nhà sản xuất, nhập khẩu lựa chọn tự thực hiện, ký hợp đồng với đơn vị tái chế, ủy quyền cho đơn vị tổ chức trách nhiệm tái chế hoặc kết hợp các cách thức này.

Đơn vị được doanh nghiệp ủy quyền tổ chức thực hiện trách nhiệm tái chế thường được gọi là PRO.

Tuy nhiên, PRO không phải là nhà tái chế, cũng không phải đơn vị “nhận toàn bộ trách nhiệm pháp lý thay doanh nghiệp”.

Hiểu đúng vai trò của PRO giúp doanh nghiệp lựa chọn phương án EPR phù hợp, phân định rõ trách nhiệm giữa các bên và tránh nhầm lẫn khi ký hợp đồng.

PRO là viết tắt của từ gì?

PRO thường được hiểu là viết tắt của cụm từ tiếng Anh Producer Responsibility Organization hoặc Producer Responsibility Organisation.

Trong Nghị định 110/2026/NĐ-CP, thuật ngữ pháp lý được sử dụng là:

Đơn vị tổ chức trách nhiệm tái chế.

Theo khoản 4 Điều 3 Nghị định 110/2026/NĐ-CP, PRO là tổ chức được thành lập hợp pháp nhằm tổ chức các hoạt động phục vụ việc thực hiện trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì của nhà sản xuất, nhập khẩu.

Các hoạt động đó bao gồm việc tổ chức thu gom, vận chuyển và chuyển giao sản phẩm, bao bì phải tái chế cho đơn vị tái chế.

Nghị định đồng thời quy định PRO không trực tiếp thực hiện tái chế hoặc sử dụng sản phẩm, bao bì đó làm nguyên liệu để sản xuất.

Có thể hiểu ngắn gọn:

PRO là đơn vị tổ chức và điều phối quá trình thực hiện EPR; recycler là đơn vị trực tiếp tái chế vật liệu.

Căn cứ pháp lý hiện hành về PRO

Khung pháp lý hiện hành về trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì được quy định tại Nghị định 110/2026/NĐ-CP.

Nghị định được ban hành ngày 1/4/2026 và có hiệu lực từ ngày 25/5/2026. Văn bản này quy định chi tiết việc thực hiện trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và trách nhiệm thu gom, xử lý chất thải của nhà sản xuất, nhập khẩu.

Các quy định quan trọng liên quan đến PRO gồm:

• Khoản 4 Điều 3: định nghĩa đơn vị tổ chức trách nhiệm tái chế;
• Khoản 2 Điều 6: các cách thức doanh nghiệp có thể lựa chọn để tổ chức tái chế;
• Khoản 4 Điều 6: điều kiện về giấy phép môi trường của đơn vị tái chế;
• Khoản 5 Điều 6: trách nhiệm nghiệm thu, xác nhận khối lượng của PRO;
• Khoản 6 Điều 6: yêu cầu quản lý riêng hồ sơ, chứng từ;
• Khoản 1 Điều 7: trách nhiệm của nhà sản xuất, nhập khẩu đối với thông tin đăng ký và báo cáo.

PRO có vai trò gì trong EPR?

Vai trò cụ thể của PRO phụ thuộc vào phạm vi doanh nghiệp ủy quyền, loại sản phẩm, bao bì và mô hình thực hiện.

Trong một chương trình EPR, PRO có thể thực hiện hoặc phối hợp thực hiện các nhóm công việc sau.

Tổ chức mạng lưới thu gom

PRO có thể phối hợp với:

• Đơn vị thu gom;
• Hợp tác xã;
• Người thu gom ve chai;
• Vựa phế liệu;
• Điểm tiếp nhận bao bì;
• Trường học, siêu thị hoặc điểm bán;
• Đơn vị vận chuyển;
• Địa phương và tổ chức cộng đồng.

Không phải mọi chương trình đều cần cùng một mô hình thu gom. Bao bì PET, bao bì nhựa mềm, hộp giấy đa lớp, pin, ắc quy và thiết bị điện tử có đặc tính rất khác nhau.

Do đó, mạng lưới thu gom phải được thiết kế theo từng dòng vật liệu và điều kiện vận hành thực tế.

Điều phối việc vận chuyển và chuyển giao

PRO có thể tổ chức hoặc phối hợp việc chuyển vật liệu từ điểm thu gom đến kho tập kết, đơn vị sơ chế hoặc nhà tái chế.

Quá trình này cần làm rõ:

• Loại vật liệu;
• Khối lượng;
• Bên giao và bên nhận;
• Thời gian chuyển giao;
• Điểm tiếp nhận;
• Hồ sơ hoặc dữ liệu đi kèm.

Mục tiêu không phải tạo thêm thủ tục không cần thiết mà là giúp các bên có cơ sở đối chiếu khi nghiệm thu kết quả.

Phối hợp với đơn vị tái chế

PRO không trực tiếp tái chế nhưng có thể lựa chọn, ký kết hoặc phối hợp với đơn vị tái chế phù hợp theo phạm vi được ủy quyền.

Đơn vị tái chế được thuê phải có giấy phép môi trường hoặc giấy phép môi trường thành phần với nội dung phù hợp với hoạt động tái chế sản phẩm, bao bì.

Việc một cơ sở có hoạt động thu mua phế liệu hoặc có máy móc chưa tự động chứng minh cơ sở đó phù hợp với mọi dòng vật liệu EPR.

Doanh nghiệp và PRO cần xem xét hồ sơ thực tế, loại vật liệu, công nghệ và phạm vi hoạt động của từng đơn vị.

Nghiệm thu và xác nhận khối lượng tái chế

Khoản 5 Điều 6 Nghị định 110/2026/NĐ-CP quy định PRO được ủy quyền phải nghiệm thu, xác nhận khối lượng sản phẩm, bao bì đã được đơn vị tái chế nhận chuyển giao và tái chế để tính vào kết quả tái chế của bên ủy quyền.

Khối lượng đã được doanh nghiệp ủy quyền cho một PRO không được tiếp tục ủy quyền lại cho PRO khác.

Quy định này cho thấy PRO không chỉ đóng vai trò giới thiệu doanh nghiệp với recycler.

PRO còn phải tham gia vào quá trình xác nhận kết quả thuộc phạm vi được ủy quyền.

Hỗ trợ quản lý hồ sơ và dữ liệu

Hồ sơ thực hiện EPR có thể phát sinh từ nhiều bên:

• Doanh nghiệp có nghĩa vụ;
• Đơn vị thu gom;
• Kho tập kết;
• Đơn vị vận chuyển;
• Vựa phế liệu;
• Recycler;
• PRO.

Khoản 6 Điều 6 yêu cầu hồ sơ, chứng từ thu gom, chuyển giao, tiếp nhận và xuất kho nguyên liệu dùng để tính kết quả tái chế phải được lập, quản lý và theo dõi riêng với các nguồn nguyên liệu tái chế khác.

Trong phạm vi được giao, PRO có thể hỗ trợ tổng hợp, đối chiếu và tổ chức dữ liệu để phục vụ nghiệm thu và báo cáo.

Tuy nhiên, loại hồ sơ và mức độ chi tiết cần được xác định theo từng mô hình, hợp đồng và yêu cầu pháp luật áp dụng.

PRO có phải là nhà tái chế không?

Không.

Nghị định 110/2026/NĐ-CP phân biệt rõ hai chủ thể.

Đơn vị tái chế là tổ chức trực tiếp thực hiện việc tái chế hoặc sử dụng sản phẩm, bao bì thải bỏ làm nguyên liệu để sản xuất.

PRO là tổ chức điều phối các hoạt động phục vụ trách nhiệm tái chế nhưng không trực tiếp thực hiện công đoạn tái chế hoặc sử dụng vật liệu làm nguyên liệu sản xuất.

Có thể hình dung:

• Đơn vị thu gom tiếp nhận và tập hợp vật liệu;
• Đơn vị vận chuyển đưa vật liệu đến địa điểm tiếp theo;
• Recycler trực tiếp tái chế;
• PRO tổ chức, kết nối, theo dõi và nghiệm thu trong phạm vi được ủy quyền;
• Nhà sản xuất, nhập khẩu là chủ thể có nghĩa vụ EPR.

Một tổ chức có thể tham gia nhiều hoạt động trong chuỗi nếu đáp ứng điều kiện tương ứng, nhưng vai trò pháp lý của từng công việc phải được phân định rõ.

Doanh nghiệp có bắt buộc phải thuê PRO không?

Không.

Theo khoản 2 Điều 6 Nghị định 110/2026/NĐ-CP, nếu lựa chọn hình thức tổ chức tái chế, nhà sản xuất, nhập khẩu có thể thực hiện bằng một hoặc kết hợp các cách sau:

• Tự thực hiện tái chế hoặc sử dụng sản phẩm, bao bì thải bỏ làm nguyên liệu sản xuất;
• Ký hợp đồng với đơn vị tái chế;
• Ủy quyền cho PRO;
• Kết hợp các cách thức trên.

Ngoài hình thức tổ chức tái chế, doanh nghiệp có thể lựa chọn đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam theo quy định đối với từng nhóm sản phẩm, bao bì.

Vì vậy, thuê PRO là một lựa chọn, không phải yêu cầu bắt buộc đối với mọi doanh nghiệp.

Khi nào doanh nghiệp nên cân nhắc ủy quyền cho PRO?

Doanh nghiệp có thể cân nhắc PRO khi việc tự tổ chức tái chế đòi hỏi quá nhiều đầu mối hoặc nguồn lực nội bộ.

Một số tình huống thường gặp gồm:

• Doanh nghiệp có nhiều nhóm sản phẩm, bao bì;
• Khối lượng nghĩa vụ phân bổ tại nhiều tỉnh, thành;
• Chưa có mạng lưới thu gom phù hợp;
• Phải phối hợp với nhiều đơn vị tái chế;
• Dữ liệu thu gom và tái chế đang nằm rời rạc;
• Bộ phận nội bộ chưa có kinh nghiệm tổ chức EPR;
• Doanh nghiệp cần một đầu mối điều phối giữa thu gom, vận chuyển và tái chế;
• Doanh nghiệp muốn kết hợp nhiều phương án thực hiện.

Ngược lại, doanh nghiệp đã có nhà máy tái chế phù hợp, mạng lưới thu hồi ổn định và hệ thống dữ liệu nội bộ hoàn chỉnh có thể lựa chọn tự tổ chức một phần hoặc toàn bộ.

Không có một phương án tối ưu cho tất cả doanh nghiệp.

Lựa chọn phù hợp phụ thuộc vào loại vật liệu, khối lượng, địa bàn, chi phí, năng lực nội bộ và mức độ kiểm soát mà doanh nghiệp mong muốn.

Ủy quyền cho PRO có làm doanh nghiệp hết trách nhiệm không?

Không nên hiểu như vậy.

Khoản 1 Điều 7 Nghị định 110/2026/NĐ-CP quy định nhà sản xuất, nhập khẩu thực hiện đăng ký kế hoạch và báo cáo kết quả tái chế qua Hệ thống thông tin EPR quốc gia, đồng thời chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của thông tin đã báo cáo.

PRO chịu trách nhiệm đối với phạm vi công việc đã nhận ủy quyền và các cam kết trong hợp đồng.

Tuy nhiên, việc ủy quyền không nên được xem là cơ chế chuyển toàn bộ trách nhiệm pháp lý của nhà sản xuất, nhập khẩu cho bên thứ ba.

Doanh nghiệp vẫn cần:

• Xác định đúng đối tượng và nghĩa vụ;
• Cung cấp dữ liệu sản phẩm, bao bì;
• Kiểm tra phạm vi ủy quyền;
• Theo dõi tiến độ thực hiện;
• Phê duyệt hoặc xác nhận kết quả;
• Bảo đảm thông tin đăng ký, báo cáo chính xác.

Doanh nghiệp nên kiểm tra gì khi lựa chọn PRO?

Trước khi ủy quyền, doanh nghiệp nên tìm hiểu một số nội dung trọng yếu.

Tư cách pháp lý

PRO phải là tổ chức được thành lập hợp pháp.

Doanh nghiệp nên kiểm tra thông tin pháp nhân, người đại diện, phạm vi hoạt động và hồ sơ liên quan trước khi ký kết.

Phạm vi dịch vụ

Không phải PRO nào cũng cung cấp cùng một phạm vi.

Cần xác định PRO chịu trách nhiệm đối với:

• Thu gom;
• Vận chuyển;
• Kết nối recycler;
• Quản lý dữ liệu;
• Nghiệm thu;
• Hỗ trợ báo cáo;
• Hay chỉ một phần trong chuỗi.

Năng lực theo từng dòng vật liệu

Năng lực tổ chức tái chế chai PET không đồng nghĩa với năng lực tổ chức tái chế pin, ắc quy, dầu nhớt hoặc bao bì giấy đa lớp.

Doanh nghiệp nên đánh giá theo dòng vật liệu thực tế, không chỉ dựa trên một hồ sơ giới thiệu chung.

Mạng lưới đối tác

Doanh nghiệp có thể xem xét:

• Đơn vị thu gom;
• Địa bàn vận hành;
• Kho tập kết;
• Đơn vị vận chuyển;
• Recycler;
• Cách thay thế đối tác khi có thay đổi.

Mạng lưới lớn không phải lúc nào cũng tốt hơn. Điều quan trọng là phù hợp với vật liệu, địa bàn và khối lượng của doanh nghiệp.

Cơ chế nghiệm thu

Hợp đồng nên làm rõ:

• Khối lượng nào được nghiệm thu;
• Căn cứ xác nhận khối lượng;
• Hồ sơ các bên phối hợp cung cấp;
• Thời điểm nghiệm thu;
• Cách xử lý chênh lệch;
• Trách nhiệm khi khối lượng chưa hoàn thành.

Quản lý và chia sẻ dữ liệu

Doanh nghiệp nên biết mình sẽ nhận được dữ liệu nào, ở định dạng nào và vào thời điểm nào.

Không phải mọi dữ liệu trong chuỗi đều có thể chia sẻ toàn bộ do liên quan đến bí mật thương mại, thông tin cá nhân hoặc quyền của bên thứ ba.

Do đó, phạm vi dữ liệu cần được thống nhất ngay trong hợp đồng.

Chi phí và nguyên tắc điều chỉnh

Chi phí thực hiện EPR có thể chịu ảnh hưởng bởi:

• Loại vật liệu;
• Giá thu mua;
• Địa bàn thu gom;
• Chi phí vận chuyển;
• Tạp chất;
• Yêu cầu tái chế;
• Công suất của recycler;
• Mức độ dữ liệu và báo cáo.

Doanh nghiệp không nên chỉ so sánh giá theo tấn mà bỏ qua phạm vi công việc và điều kiện nghiệm thu.

Digital PRO là gì?

“Digital PRO” hoặc “PRO số” không phải là một nhóm pháp lý riêng được định nghĩa trong Nghị định 110/2026/NĐ-CP.

Đây có thể được hiểu là mô hình PRO sử dụng công nghệ để hỗ trợ vận hành và quản lý dữ liệu, chẳng hạn:

• Ghi nhận điểm thu gom;
• Quản lý giao dịch;
• Theo dõi khối lượng;
• Kết nối các bên;
• Lưu hồ sơ điện tử;
• Đối chiếu dữ liệu;
• Tổng hợp báo cáo;
• Theo dõi tiến độ thực hiện.

Công nghệ không thay thế hoạt động thu gom hoặc tái chế thực tế.

Một hệ thống phần mềm cũng không tự động làm cho một khối lượng trở thành kết quả EPR hợp lệ.

Giá trị của Digital PRO nằm ở việc giúp các bên phối hợp thuận tiện hơn, giảm dữ liệu rời rạc và tăng khả năng đối chiếu trong phạm vi triển khai.

GRAC tiếp cận vai trò Digital PRO như thế nào?

GRAC phát triển nền tảng kết nối dữ liệu giữa doanh nghiệp, đơn vị thu gom, hợp tác xã, người thu gom, vựa phế liệu và đơn vị tái chế.

Tùy từng chương trình và phạm vi thỏa thuận, GRAC có thể hỗ trợ:

• Rà soát dữ liệu sản phẩm, bao bì;
• Xây dựng phương án thu gom;
• Kết nối các bên tham gia;
• Số hóa giao dịch và khối lượng;
• Quản lý mã lô;
• Phối hợp đối chiếu dữ liệu;
• Hỗ trợ nghiệm thu;
• Tổng hợp thông tin phục vụ EPR và ESG.

Phạm vi công việc cụ thể được xác định theo hợp đồng, loại vật liệu, địa bàn triển khai và khả năng phối hợp của các bên.

GRAC không thay thế trách nhiệm của doanh nghiệp, cơ quan quản lý, đơn vị tái chế hoặc đơn vị tư vấn pháp lý trong các phần việc thuộc thẩm quyền của từng bên.

Kết luận

PRO là một mắt xích quan trọng trong hệ thống EPR nhưng không phải là toàn bộ hệ thống.

Có thể ghi nhớ bằng bốn điểm:

PRO tổ chức và điều phối; recycler trực tiếp tái chế.

Doanh nghiệp có thể ủy quyền PRO nhưng không bắt buộc.

PRO nghiệm thu trong phạm vi được ủy quyền; doanh nghiệp vẫn chịu trách nhiệm về thông tin báo cáo.

Digital PRO hỗ trợ vận hành và dữ liệu nhưng không thay thế hoạt động tái chế thực tế.

Doanh nghiệp nên lựa chọn PRO dựa trên phạm vi công việc, năng lực theo từng dòng vật liệu, mạng lưới đối tác, cơ chế nghiệm thu và khả năng phối hợp dữ liệu.

Một PRO phù hợp không chỉ giúp doanh nghiệp “tìm recycler”.

Vai trò quan trọng hơn là giúp nhiều mắt xích cùng vận hành theo một phạm vi trách nhiệm rõ ràng.

Câu hỏi thường gặp

PRO trong EPR là gì?

PRO là đơn vị tổ chức trách nhiệm tái chế được doanh nghiệp ủy quyền tổ chức các hoạt động phục vụ việc thực hiện trách nhiệm tái chế, bao gồm thu gom, vận chuyển và chuyển giao sản phẩm, bao bì cho đơn vị tái chế.

PRO có trực tiếp tái chế không?

Theo định nghĩa tại khoản 4 Điều 3 Nghị định 110/2026/NĐ-CP, PRO không trực tiếp thực hiện tái chế hoặc sử dụng sản phẩm, bao bì đó làm nguyên liệu sản xuất.

PRO khác recycler như thế nào?

PRO tổ chức và điều phối hoạt động thực hiện EPR. Recycler là đơn vị trực tiếp thực hiện tái chế hoặc sử dụng sản phẩm, bao bì thải bỏ làm nguyên liệu sản xuất.

Doanh nghiệp có bắt buộc phải thuê PRO không?

Không. Doanh nghiệp có thể tự thực hiện, ký hợp đồng với recycler, ủy quyền cho PRO hoặc kết hợp các cách thức theo khoản 2 Điều 6 Nghị định 110/2026/NĐ-CP.

PRO có được ủy quyền lại cho PRO khác không?

Khối lượng đã được doanh nghiệp ủy quyền cho một PRO không được PRO đó tiếp tục ủy quyền lại cho PRO khác.

Thuê PRO rồi doanh nghiệp có hết trách nhiệm không?

Không. Nhà sản xuất, nhập khẩu vẫn chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của thông tin đăng ký và báo cáo kết quả tái chế.

Digital PRO có phải thuật ngữ pháp lý không?

Nghị định 110/2026/NĐ-CP không định nghĩa một loại hình pháp lý riêng mang tên Digital PRO. Đây là cách gọi mô hình sử dụng công nghệ để hỗ trợ tổ chức, quản lý dữ liệu và phối hợp hoạt động EPR.

GRAC hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện EPR ra sao?

Tùy theo phạm vi thỏa thuận, GRAC hỗ trợ kết nối các bên, tổ chức dữ liệu thu gom – chuyển giao – tái chế, phối hợp đối chiếu và tổng hợp thông tin phục vụ nghiệm thu, EPR và ESG.

Doanh nghiệp đang cân nhắc tự tổ chức tái chế, thuê recycler hay ủy quyền cho PRO? Liên hệ GRAC để rà soát dữ liệu, dòng vật liệu và lựa chọn phương án phù hợp với mô hình thực tế.