EPR cho bao bì rượu

EPR cho bao bì rượu là gì?

EPR cho bao bì rượu là trách nhiệm của nhà sản xuất, nhập khẩu đối với các loại bao bì thương phẩm được đưa ra thị trường cùng sản phẩm rượu. Trọng tâm của nghĩa vụ này không phải là sản phẩm rượu bên trong, mà là chai thủy tinh, hộp giấy, thùng carton, nắp kim loại, màng co, nhãn, túi hoặc các lớp bao bì nhựa đi kèm.

Nói đơn giản: doanh nghiệp không “tái chế rượu”. Doanh nghiệp cần thực hiện trách nhiệm với bao bì rượu sau tiêu dùng nếu thuộc danh mục bao bì phải thực hiện EPR.

Theo Nghị định 110/2026/NĐ-CP, nhà sản xuất, nhập khẩu các sản phẩm, bao bì thuộc Phụ lục I khi đưa ra thị trường Việt Nam phải thực hiện trách nhiệm tái chế theo tỷ lệ và quy cách tái chế bắt buộc. Nghị định cũng xác định bao bì thuộc trách nhiệm tái chế là bao bì thương phẩm, bao gồm cả bao bì trực tiếp và bao bì ngoài của một số nhóm hàng hóa, trong đó có thực phẩm.

Vì sao phải gọi đúng là “EPR cho bao bì rượu”?

Cách gọi rất quan trọng. Nếu viết “EPR cho rượu”, doanh nghiệp có thể hiểu nhầm rằng sản phẩm rượu là đối tượng phải tái chế. Cách gọi chính xác hơn là EPR cho bao bì rượu, vì nghĩa vụ thực tế nằm ở bao bì được đưa ra thị trường cùng sản phẩm.

Một chai rượu bán ra có thể gồm nhiều lớp bao bì: chai thủy tinh, nắp nhôm, màng co, tem nhãn, hộp giấy, thùng carton, túi quà tặng hoặc khay nhựa. Mỗi lớp bao bì có thể thuộc một nhóm vật liệu khác nhau, có tỷ lệ tái chế và Fs khác nhau.

Vì vậy, doanh nghiệp rượu không nên tính EPR theo “số chai rượu”, mà nên tính theo khối lượng từng nhóm bao bì.

Bao bì rượu thuộc EPR tái chế hay EPR xử lý chất thải?

Với bao bì rượu, trọng tâm là trách nhiệm tái chế bao bì, không phải trách nhiệm đóng góp tài chính để hỗ trợ xử lý chất thải.

Cách viết đúng là:

Trách nhiệm tái chế bao bì rượu theo EPR.

Không nên dùng các cách gọi như “phí xử lý rượu”, “xử lý chai rượu” hoặc “EPR xử lý rượu”. Những cách gọi này dễ làm sai bản chất pháp lý và khiến doanh nghiệp nhầm giữa hai nhóm nghĩa vụ khác nhau: trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và trách nhiệm thu gom, xử lý chất thải. Nghị định 110/2026/NĐ-CP quy định riêng hai nhóm nghĩa vụ này trong phạm vi EPR.

Những loại bao bì rượu cần rà soát

Doanh nghiệp nên lập danh mục bao bì theo từng SKU. Mỗi sản phẩm rượu cần được bóc tách thành các lớp bao bì cụ thể:

Sai lầm phổ biến là chỉ tính chai thủy tinh mà bỏ qua hộp giấy, thùng carton, nắp kim loại và màng co. Với EPR, chai thủy tinh chỉ là một phần. Bao bì ngoài và các lớp bao bì phụ cũng cần được rà soát nếu thuộc bao bì thương phẩm đưa ra thị trường.

Tỷ lệ tái chế bắt buộc đối với bao bì rượu

Với bao bì rượu, nhóm thường gặp nhất là bao bì thủy tinh. Theo Phụ lục I Nghị định 110/2026/NĐ-CP, bao bì thủy tinh có tỷ lệ tái chế bắt buộc là 15%. Quy cách tái chế gồm xay, nghiền thành bột hoặc hạt thủy tinh làm nguyên liệu cho quá trình sản xuất khác, hoặc sản xuất các sản phẩm khác như gạch không nung, bê tông, cát nhân tạo.

Ngoài bao bì thủy tinh, sản phẩm rượu có thể phát sinh các nhóm bao bì khác. Theo Phụ lục I Nghị định 110/2026/NĐ-CP, tỷ lệ tái chế bắt buộc của một số nhóm liên quan gồm: bao bì giấy/carton 20%, bao bì giấy hỗn hợp đa lớp 15%, bao bì nhôm 22%, bao bì sắt và kim loại khác 20%, bao bì PET cứng 22%, bao bì HDPE/LDPE/PP/PS cứng 15%, bao bì nhựa cứng khác 10%, và bao bì nhựa mềm 10%.

Fs đối với bao bì rượu là bao nhiêu?

Thông tư 24/2026/TT-BNNMT quy định mức đóng góp tài chính đối với một đơn vị khối lượng sản phẩm, bao bì, gọi là Fs. Với các loại bao bì thường gặp trong ngành rượu, một số mức Fs đáng chú ý gồm: bao bì giấy/carton 1.900 đồng/kg, bao bì giấy hỗn hợp đa lớp 6.420 đồng/kg, bao bì nhôm 2.400 đồng/kg, bao bì sắt và kim loại khác 3.600 đồng/kg, bao bì PET cứng 1.940 đồng/kg, bao bì HDPE/LDPE/PP/PS cứng 3.880 đồng/kg, bao bì nhựa mềm đơn vật liệu 8.320 đồng/kg, bao bì nhựa mềm đa vật liệu 10.700 đồng/kg, và bao bì thủy tinh 1.980 đồng/kg.

Bảng này cho thấy cùng là bao bì rượu, nhưng mỗi lớp vật liệu có nghĩa vụ khác nhau. Chai thủy tinh, hộp giấy, nắp kim loại và màng co không nên được gộp chung nếu chưa tách đúng vật liệu.

Cách tính nghĩa vụ tài chính cho bao bì rượu

Nếu doanh nghiệp lựa chọn hình thức đóng góp tài chính để hỗ trợ hoạt động tái chế, công thức tính là:

F = R × V × Fs

Trong đó, F là tổng số tiền phải đóng góp, R là tỷ lệ tái chế bắt buộc, V là khối lượng bao bì đưa ra thị trường trong năm có trách nhiệm, và Fs là mức đóng góp tài chính trên một đơn vị khối lượng sản phẩm, bao bì.

Ví dụ: doanh nghiệp đưa ra thị trường 100.000 kg bao bì thủy tinh từ sản phẩm rượu trong năm trước. Nếu tỷ lệ tái chế bắt buộc là 15% và Fs là 1.980 đồng/kg, số tiền đóng góp tài chính để hỗ trợ tái chế được tính như sau:

100.000 × 15% × 1.980 = 29.700.000 đồng

Đây chỉ là ví dụ cho chai thủy tinh. Nếu sản phẩm có thêm hộp giấy, thùng carton, nắp nhôm và màng co, doanh nghiệp cần tính riêng từng nhóm vật liệu rồi tổng hợp lại.

Doanh nghiệp bao bì rượu cần chuẩn bị dữ liệu gì?

Để làm EPR đúng, doanh nghiệp không nên bắt đầu bằng câu hỏi “đóng bao nhiêu tiền?”. Câu hỏi đầu tiên phải là:

Bao bì rượu của từng SKU gồm những vật liệu nào, khối lượng bao nhiêu, thuộc nhóm EPR nào?

Một bộ dữ liệu tối thiểu nên gồm:

Với bao bì rượu, phần khó không nằm ở công thức. Phần khó nằm ở việc doanh nghiệp có cân, tách, phân loại và lưu chứng từ đủ tốt hay không.

Doanh nghiệp có thể tự tái chế, thuê recycler hay ủy quyền PRO?

Theo Nghị định 110/2026/NĐ-CP, nếu lựa chọn tổ chức tái chế, nhà sản xuất, nhập khẩu có thể tự thực hiện tái chế, hợp đồng với đơn vị tái chế, ủy quyền cho đơn vị tổ chức trách nhiệm tái chế hoặc kết hợp các cách thức này. Đơn vị tái chế được thuê phải có giấy phép môi trường hoặc giấy phép môi trường thành phần có nội dung phù hợp.

Với ngành rượu, doanh nghiệp thường có ba hướng:

Một là đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam. Cách này đơn giản hơn về vận hành nhưng không tạo được dữ liệu thu hồi, tái chế và ESG riêng cho thương hiệu.

Hai là tổ chức hoặc thuê tái chế bao bì. Cách này phù hợp với doanh nghiệp có sản lượng lớn, muốn kiểm soát chi phí và cần dữ liệu chứng minh.

Ba là ủy quyền cho PRO hoặc Digital PRO. Cách này phù hợp với doanh nghiệp có nhiều SKU, nhiều loại vật liệu, nhiều kênh phân phối và cần một đầu mối điều phối chứng từ, dữ liệu, đối tác tái chế và báo cáo.

Bao bì rượu có thể tái sử dụng chai không?

Có thể, nhưng phải chứng minh được. Với ngành rượu, chai thủy tinh có tiềm năng tái sử dụng nếu doanh nghiệp có mô hình thu hồi chai, kiểm tra chất lượng, vệ sinh, nạp lại và đưa trở lại thị trường.

Nghị định 110/2026/NĐ-CP có quy định trường hợp nhà sản xuất đã đưa bao bì ra thị trường nhưng tự thu hồi, đóng gói để tiếp tục đưa ra thị trường với tỷ lệ thu hồi, đóng gói bằng hoặc cao hơn tỷ lệ tái chế bắt buộc thì không phải thực hiện trách nhiệm tái chế đối với phần đó.

Nhưng doanh nghiệp không nên chỉ nói “chai thủy tinh có thể dùng lại” rồi xem như đã hoàn thành nghĩa vụ. Muốn dùng mô hình tái sử dụng chai như một lợi thế EPR, doanh nghiệp cần có dữ liệu về tỷ lệ thu hồi, số vòng sử dụng, quy trình kiểm soát chất lượng, chứng từ thu hồi và hồ sơ vận hành.

Những sai lầm phổ biến khi làm EPR cho bao bì rượu

Sai lầm thứ nhất là chỉ tính chai thủy tinh, bỏ qua hộp giấy, thùng carton, nắp kim loại và màng co.

Sai lầm thứ hai là lấy tổng số chai bán ra nhân với một hệ số ước lượng, thay vì cân từng lớp bao bì theo SKU.

Sai lầm thứ ba là gọi sai thành “EPR cho rượu” hoặc “phí xử lý rượu”. Cách gọi đúng là EPR cho bao bì rượu hoặc trách nhiệm tái chế bao bì rượu.

Sai lầm thứ tư là cho rằng chai thủy tinh có giá trị phế liệu nên không cần EPR. Có người thu mua không có nghĩa là doanh nghiệp đã hoàn thành trách nhiệm tái chế.

Sai lầm thứ năm là không kiểm tra năng lực recycler hoặc PRO. EPR không chỉ cần đầu ra vật liệu, mà cần đầu ra có chứng từ, dữ liệu và khả năng giải trình.

GRAC hỗ trợ gì cho EPR bao bì rượu?

GRAC hỗ trợ doanh nghiệp chuyển nghĩa vụ EPR bao bì rượu thành quy trình có dữ liệu, chứng từ và khả năng kiểm chứng. Hệ thống của GRAC tập trung vào mô hình Trace – Verify – Report: truy xuất dòng vật liệu, xác minh giao dịch giữa các bên và xuất bộ hồ sơ phục vụ EPR, ESG hoặc kiểm toán nội bộ. Hồ sơ năng lực GRAC mô tả GRAC là lớp dữ liệu vận hành giúp lập kế hoạch nghĩa vụ, điều phối thu gom, xác minh giao dịch và xuất báo cáo sẵn sàng kiểm toán.

Với doanh nghiệp bao bì rượu, GRAC có thể hỗ trợ:

Rà soát nghĩa vụ EPR: xác định doanh nghiệp có thuộc đối tượng thực hiện không và bao bì nào cần kê khai.

Lập bản đồ bao bì: tách từng SKU thành chai thủy tinh, hộp giấy, thùng carton, nắp kim loại, màng co, nhựa và các lớp bao bì khác.

Tính nghĩa vụ: xác định khối lượng từng nhóm bao bì, tỷ lệ tái chế bắt buộc, Fs và chi phí tương ứng.

Thiết kế phương án thực hiện: lựa chọn đóng góp tài chính, thuê đơn vị tái chế, ủy quyền PRO hoặc kết hợp nhiều phương án.

Số hóa chứng từ: lưu vết khối lượng, hình ảnh, địa điểm, thời gian, biên bản bàn giao, xác nhận tiếp nhận, xác nhận tái chế và báo cáo.

Điểm khác biệt là GRAC không chỉ làm báo cáo cuối kỳ. GRAC giúp doanh nghiệp thiết kế dòng dữ liệu EPR từ đầu, để khi cần giải trình, doanh nghiệp có bằng chứng thay vì chỉ có bảng Excel.

Kết luận

EPR cho bao bì rượu là cách gọi đúng và an toàn hơn so với “EPR cho rượu”. Doanh nghiệp không tái chế sản phẩm rượu; doanh nghiệp cần thực hiện trách nhiệm với bao bì thương phẩm đi kèm sản phẩm rượu.

Với ngành rượu, nhóm bao bì cần ưu tiên là chai thủy tinh, sau đó đến hộp giấy, thùng carton, nắp kim loại, màng co và các lớp bao bì nhựa. Mỗi nhóm vật liệu có tỷ lệ tái chế và Fs khác nhau, nên phải được bóc tách, cân đo và kê khai riêng.

Doanh nghiệp làm đúng từ đầu sẽ kiểm soát chi phí tốt hơn, giảm rủi ro kê khai sai và có bộ chứng từ đáng tin cậy hơn. Với bao bì rượu, EPR không chỉ là nghĩa vụ pháp lý. Đây còn là cơ hội để doanh nghiệp chuẩn hóa bao bì, tăng khả năng tái sử dụng chai thủy tinh và xây dựng hình ảnh thương hiệu có trách nhiệm.

GRAC hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện EPR bao bì rượu theo hướng rõ vật liệu, rõ nghĩa vụ, rõ chứng từ và rõ dữ liệu.

Câu hỏi thường gặp về EPR cho bao bì rượu

EPR cho bao bì rượu có phải là tái chế rượu không?

Không. EPR cho bao bì rượu là trách nhiệm đối với bao bì đi kèm sản phẩm rượu, như chai thủy tinh, hộp giấy, thùng carton, nắp kim loại, màng co và các lớp bao bì khác.

Chai thủy tinh rượu có thuộc EPR không?

Có. Bao bì thủy tinh thuộc nhóm bao bì phải thực hiện trách nhiệm tái chế, với tỷ lệ tái chế bắt buộc là 15% theo Phụ lục I Nghị định 110/2026/NĐ-CP.

Fs của bao bì thủy tinh là bao nhiêu?

Theo Thông tư 24/2026/TT-BNNMT, Fs của bao bì thủy tinh là 1.980 đồng/kg.

Doanh nghiệp rượu có cần tính hộp giấy và thùng carton không?

Có, nếu hộp giấy và thùng carton là bao bì thương phẩm được đưa ra thị trường cùng sản phẩm. Doanh nghiệp cần tách từng nhóm vật liệu để tính đúng nghĩa vụ.

GRAC có thể hỗ trợ gì cho doanh nghiệp rượu?

GRAC hỗ trợ rà soát nghĩa vụ EPR, lập bản đồ bao bì theo SKU, tính khối lượng nghĩa vụ, kết nối đối tác tái chế, số hóa chứng từ và chuẩn bị bộ hồ sơ báo cáo EPR.