So sánh PRO EPR tại Việt Nam: 10 tiêu chí chọn đơn vị phù hợp

Doanh nghiệp không nên lựa chọn PRO EPR chỉ dựa trên mức giá đồng/kg. Một PRO phù hợp cần đồng thời có khả năng tổ chức thu gom, làm việc với đơn vị tái chế, kiểm soát khối lượng, quản lý chứng từ và tạo ra dữ liệu đủ để doanh nghiệp chứng minh kết quả thực hiện trách nhiệm tái chế.

Khi so sánh các PRO EPR tại Việt Nam, doanh nghiệp nên đánh giá ít nhất 10 yếu tố:

phạm vi năng lực → mạng lưới thu gom → đơn vị tái chế → quy cách tái chế → dữ liệu truy xuất → kiểm soát ghi nhận trùng → chứng từ → báo cáo → chi phí → trách nhiệm hợp đồng.

PRO phù hợp không nhất thiết là PRO có giá thấp nhất. PRO phù hợp là đơn vị có thể hoàn thành đúng nghĩa vụ với chi phí hợp lý và bằng chứng đủ để kiểm tra.

1. PRO EPR là gì?

PRO – Producer Responsibility Organization – là đơn vị tổ chức trách nhiệm tái chế.

PRO tổ chức các hoạt động phục vụ việc thực hiện trách nhiệm tái chế của nhà sản xuất, nhập khẩu, có thể bao gồm:

Thu gom → vận chuyển → chuyển giao → đơn vị tái chế → nghiệm thu → dữ liệu và báo cáo

Điểm quan trọng là phải phân biệt PRO với đơn vị trực tiếp tái chế.

Nếu cần tìm hiểu đầy đủ hơn về vai trò pháp lý của PRO, xem:

→ PRO EPR là gì?

2. PRO khác đơn vị tái chế như thế nào?

Đây là điểm doanh nghiệp rất dễ nhầm.

PRO

PRO chịu trách nhiệm tổ chức chuỗi thực hiện trách nhiệm tái chế.

Công việc có thể bao gồm:

tổ chức nguồn thu gom;
quản lý logistics;
lựa chọn và phối hợp đơn vị tái chế;
quản lý khối lượng;
kiểm soát chứng từ;
nghiệm thu;
tổng hợp dữ liệu;
hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện báo cáo.

Đơn vị tái chế

Đơn vị tái chế là tổ chức trực tiếp thực hiện hoạt động tái chế hoặc sử dụng sản phẩm, bao bì thải bỏ làm nguyên liệu cho quá trình sản xuất phù hợp với quy định.

Có thể hiểu đơn giản:

Recycler thực hiện công đoạn tái chế. PRO tổ chức chuỗi để kết quả tái chế có thể được quản lý và tính cho doanh nghiệp được ủy quyền.

Một doanh nghiệp có thể thuê trực tiếp đơn vị tái chế hoặc ủy quyền PRO tùy theo phương án tổ chức tái chế của mình.

3. Có PRO EPR nào “tốt nhất” tại Việt Nam không?

Không nên đánh giá theo cách:

“PRO nào tốt nhất?”

Một PRO phù hợp với doanh nghiệp FMCG có khối lượng hàng nghìn tấn chưa chắc phù hợp với một nhà nhập khẩu có nghĩa vụ nhỏ.

Một PRO mạnh về PET và carton chưa chắc có cùng năng lực đối với:

bao bì nhựa mềm đa vật liệu;
pin và ắc quy;
điện – điện tử;
dầu nhớt;
săm lốp;
các dòng vật liệu khó thu gom.

Do đó, câu hỏi đúng hơn là:

“PRO nào phù hợp nhất với cơ cấu nghĩa vụ EPR của doanh nghiệp tôi?”

Muốn trả lời, doanh nghiệp phải so sánh các PRO trên cùng một bộ tiêu chí.

4. 10 tiêu chí so sánh PRO EPR

Tiêu chí 1: Phạm vi nhóm sản phẩm, bao bì PRO có thể thực hiện

Không phải PRO nào cũng có năng lực thực hiện tốt tất cả các nhóm EPR.

Doanh nghiệp cần xác định:

nhóm sản phẩm, bao bì;
khối lượng đưa ra thị trường;
tỷ lệ tái chế bắt buộc;
khối lượng phải tái chế;
quy cách tái chế tương ứng.

Sau đó mới yêu cầu PRO chứng minh năng lực đối với đúng nhóm đó.

Ví dụ:

Một hệ thống thực hiện tốt PET cứng không đồng nghĩa với việc có thể tổ chức hiệu quả bao bì nhựa mềm đa vật liệu.

Câu hỏi cần hỏi

PRO đã tổ chức tái chế những nhóm sản phẩm, bao bì nào?

Khối lượng thực hiện thực tế là bao nhiêu?

Có đủ năng lực cho nghĩa vụ của doanh nghiệp hay không?

Tiêu chí 2: Năng lực mạng lưới thu gom

EPR không bắt đầu tại nhà máy tái chế.

Nó bắt đầu từ nguồn sản phẩm, bao bì sau tiêu dùng.

Doanh nghiệp cần đánh giá PRO có khả năng tiếp cận:

hộ gia đình;
hệ thống bán lẻ;
trường học;
điểm thu hồi;
doanh nghiệp;
người thu gom;
cơ sở thu mua;
mạng lưới thu gom chính thức và phi chính thức;

hay không.

Hai PRO sử dụng cùng một recycler nhưng mạng lưới thu gom khác nhau có thể có chi phí và khả năng hoàn thành nghĩa vụ rất khác nhau.

Cần kiểm tra

phạm vi địa lý;
số lượng và loại nguồn thu gom;
khả năng mở rộng;
tần suất thu gom;
năng lực vận chuyển;
phương án dự phòng khi thiếu nguồn.

Tiêu chí 3: Mạng lưới đơn vị tái chế

PRO không phải là recycler.

Do đó, năng lực của các đơn vị tái chế phía sau PRO là yếu tố rất quan trọng.

Doanh nghiệp nên yêu cầu PRO cung cấp rõ:

tên đơn vị tái chế;
địa điểm;
công suất;
loại vật liệu xử lý;
giải pháp tái chế;
tình trạng pháp lý;
năng lực tiếp nhận;
phương án recycler dự phòng.

Đơn vị tái chế tham gia thực hiện trách nhiệm EPR cần đáp ứng các yêu cầu pháp lý phù hợp, trong đó có giấy phép môi trường hoặc giấy phép môi trường thành phần với nội dung liên quan đến hoạt động tái chế.

Không nên chấp nhận một phương án kiểu:

“Chúng tôi sẽ tìm recycler sau.”

đối với nghĩa vụ lớn hoặc vật liệu khó tái chế.

Tiêu chí 4: Giải pháp tái chế có đúng quy cách bắt buộc không?

Không phải mọi hình thức xử lý chất thải đều mặc nhiên được tính là kết quả tái chế EPR.

Nghị định 110/2026/NĐ-CP quy định quy cách tái chế bắt buộc cho từng nhóm sản phẩm, bao bì tại Phụ lục I.

Doanh nghiệp cần kiểm tra:

PRO dự kiến đưa vật liệu vào giải pháp tái chế nào?

Sản phẩm sau tái chế là gì?

Giải pháp đó có phù hợp với nhóm sản phẩm, bao bì doanh nghiệp đang thực hiện nghĩa vụ không?

Một phương án rất rẻ nhưng không đáp ứng quy cách bắt buộc có thể tạo ra kết quả không đủ điều kiện để tính vào nghĩa vụ EPR.

Tiêu chí 5: Khả năng truy xuất dữ liệu

Đây là một trong những tiêu chí quan trọng nhất.

Doanh nghiệp cần biết PRO có thể theo dõi được chuỗi:

Nguồn thu gom → khối lượng → đơn vị thu gom → giao nhận → vận chuyển → nhập kho → xuất kho → recycler → kết quả tái chế → nghiệm thu

hay không.

Hồ sơ và chứng từ của khối lượng dùng để tính kết quả cần được quản lý và theo dõi riêng biệt với các nguyên liệu tái chế khác theo yêu cầu của pháp luật EPR.

Do đó, doanh nghiệp nên ưu tiên PRO có hệ thống dữ liệu cho phép:

truy xuất từng lô;
kiểm tra nguồn;
kiểm tra khối lượng;
đối chiếu chứng từ;
lưu lịch sử thay đổi;
xuất báo cáo;
kiểm tra dữ liệu khi cần.

Trong EPR, dữ liệu không phải phần phụ của hoạt động tái chế. Dữ liệu là phần chứng minh hoạt động tái chế đã thực sự xảy ra.

Tiêu chí 6: Cách kiểm soát ghi nhận trùng khối lượng

Một kg vật liệu không nên được sử dụng để ghi nhận trùng cho nhiều nghĩa vụ hoặc nhiều khách hàng.

Doanh nghiệp nên hỏi PRO:

mỗi lô được cấp mã theo dõi như thế nào;
có kiểm soát trùng chứng từ không;
có kiểm soát trùng phiếu cân không;
một lô được phân bổ cho khách hàng nào;
dữ liệu recycler được đối chiếu ra sao;
có cơ chế khóa khối lượng sau nghiệm thu không;
ai có quyền chỉnh sửa dữ liệu.

Đây là câu hỏi rất quan trọng:

Làm thế nào PRO chứng minh 100 tấn doanh nghiệp nhận kết quả không đồng thời được ghi nhận cho doanh nghiệp khác?

Nếu PRO không trả lời được bằng quy trình + dữ liệu, doanh nghiệp nên đánh giá lại rủi ro.

Tiêu chí 7: Hồ sơ, chứng từ và nghiệm thu

PRO được doanh nghiệp ủy quyền phải có cơ chế nghiệm thu, xác nhận khối lượng sản phẩm, bao bì đã được đơn vị tái chế tiếp nhận và tái chế để tính vào kết quả tổ chức tái chế.

Doanh nghiệp cần yêu cầu rõ bộ hồ sơ sẽ nhận được sau thực hiện.

Tùy chuỗi vận hành, dữ liệu có thể bao gồm:

chứng từ giao nhận;
phiếu cân;
hồ sơ vận chuyển;
chứng từ nhập kho;
chứng từ xuất kho;
thông tin đơn vị tái chế;
xác nhận khối lượng;
biên bản nghiệm thu;
báo cáo kết quả.

Không nên chỉ nhận:

“Giấy xác nhận đã tái chế X tấn.”

mà không có khả năng truy ngược dữ liệu nền.

Tiêu chí 8: Khả năng hỗ trợ đăng ký và báo cáo EPR

Nhà sản xuất, nhập khẩu lựa chọn hình thức tổ chức tái chế phải thực hiện đăng ký kế hoạch và báo cáo kết quả tái chế theo thời hạn và biểu mẫu quy định.

Thông tư 24/2026/TT-BNNMT quy định cụ thể các biểu mẫu đăng ký, kê khai và báo cáo kết quả.

Doanh nghiệp nên đánh giá PRO có khả năng cung cấp dữ liệu đúng cấu trúc để phục vụ:

đăng ký kế hoạch;
theo dõi đơn vị thực hiện;
cập nhật thay đổi;
theo dõi khối lượng;
tổng hợp kết quả;
báo cáo kết quả tái chế.

PRO không thay thế trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp, nhưng một hệ thống dữ liệu tốt có thể giảm đáng kể khối lượng công việc khi lập báo cáo.

Tiêu chí 9: Chi phí thực hiện PRO

Giá là tiêu chí quan trọng, nhưng phải được so sánh đúng.

Không nên so:

PRO A = 5.000 đồng/kg
PRO B = 6.000 đồng/kg

nếu chưa biết “kg” đó là:

kg đưa ra thị trường;
kg nghĩa vụ;
kg thu gom;
kg chuyển giao;
hay kg đã hoàn thành tái chế.

Doanh nghiệp nên chuẩn hóa về:

Tổng chi phí / kg nghĩa vụ tái chế hoàn thành đủ điều kiện

Đồng thời yêu cầu tách rõ:

thu gom;
logistics;
tái chế;
dữ liệu/chứng từ;
phí quản lý;
VAT;
chi phí phát sinh;
chi phí bổ sung nếu thiếu khối lượng.

Xem thêm:

→ Chi phí thuê PRO EPR bao nhiêu?

Tiêu chí 10: Trách nhiệm hợp đồng khi không hoàn thành

Đây là tiêu chí thường bị bỏ qua.

Hợp đồng nên làm rõ:

Nếu thiếu khối lượng

Ai chịu trách nhiệm bổ sung?

Nếu recycler không tiếp nhận

PRO có recycler dự phòng không?

Nếu dữ liệu bị sai

Ai phải sửa và trong bao lâu?

Nếu kết quả không đáp ứng quy cách

Bên nào chịu chi phí xử lý hoặc thay thế?

Nếu phát hiện khối lượng bị ghi nhận trùng

Cơ chế điều chỉnh như thế nào?

Nếu chậm tiến độ

Có SLA hoặc chế tài không?

Một báo giá thấp nhưng không có SLA hoặc trách nhiệm rõ ràng có thể chuyển phần lớn rủi ro về lại doanh nghiệp.

5. Bảng chấm điểm PRO EPR 100 điểm

Doanh nghiệp có thể sử dụng khung dưới đây khi so sánh nhiều PRO.

Đây là khung quản trị tham khảo, không phải thang điểm do pháp luật quy định.

Tiêu chí	Trọng số
Phạm vi nhóm sản phẩm, bao bì	10
Năng lực mạng lưới thu gom	10
Năng lực recycler	15
Đáp ứng quy cách tái chế	10
Truy xuất dữ liệu	15
Kiểm soát ghi nhận trùng	10
Hồ sơ và nghiệm thu	10
Hỗ trợ báo cáo EPR	5
Chi phí	10
SLA và trách nhiệm hợp đồng	5
Tổng	100

Cách sử dụng

Mỗi PRO được chấm dựa trên:

hồ sơ;
bằng chứng;
dữ liệu;
hệ thống;
báo giá;
năng lực thực tế.

Không nên để giá chiếm quá nhiều trọng số, vì phần lớn rủi ro EPR nằm ở khả năng hoàn thành và chứng minh kết quả.

Ví dụ:

PRO rẻ hơn 10% nhưng:

dữ liệu yếu;
không có recycler dự phòng;
không có cơ chế kiểm soát ghi nhận trùng;

có thể tạo ra rủi ro lớn hơn nhiều so với phần tiền tiết kiệm được.

6. Dấu hiệu cảnh báo khi lựa chọn PRO

Doanh nghiệp nên thận trọng nếu gặp các tình huống:

chỉ báo một mức giá đồng/kg nhưng không giải thích mẫu số;
không cung cấp thông tin recycler;
không mô tả giải pháp tái chế;
không cho biết nguồn thu gom;
không có cơ chế truy xuất theo lô;
không giải thích cách hạn chế ghi nhận trùng;
chỉ cung cấp giấy xác nhận tổng khối lượng;
không có phương án khi thiếu nguồn;
không có SLA hoàn thành;
hợp đồng không quy định trách nhiệm nếu kết quả không đủ điều kiện.

Giá thấp là một lợi thế. Thiếu bằng chứng là một rủi ro. Hai thứ không nên bị đánh đồng.

7. 12 câu hỏi nên gửi cho PRO trong RFP

Trước khi yêu cầu báo giá cuối cùng, doanh nghiệp nên gửi cùng một bộ câu hỏi cho tất cả các PRO đang xem xét:

PRO có thể thực hiện những nhóm sản phẩm, bao bì nào?
Năng lực thực hiện mỗi năm là bao nhiêu?
Nguồn thu gom chính đến từ đâu?
Phạm vi địa lý của mạng lưới thu gom?
Những đơn vị tái chế nào sẽ tham gia?
Giải pháp tái chế cụ thể cho từng nhóm vật liệu?
Khối lượng được truy xuất như thế nào?
Làm thế nào kiểm soát việc ghi nhận trùng?
Doanh nghiệp nhận được những chứng từ nào?
Giá được tính trên kg nào và đã bao gồm những khoản gì?
Nếu thiếu khối lượng cuối kỳ thì ai chịu trách nhiệm?
PRO hỗ trợ dữ liệu phục vụ đăng ký và báo cáo EPR như thế nào?

Gửi cùng một bộ câu hỏi giúp doanh nghiệp so sánh trên cùng mặt bằng, thay vì nhận ba báo giá có cấu trúc hoàn toàn khác nhau.

8. Quy trình lựa chọn PRO EPR nên thực hiện như thế nào?

Một quy trình thực tế có thể gồm bốn giai đoạn.

Giai đoạn 1: Chuẩn hóa nghĩa vụ EPR

Doanh nghiệp xác định:

nhóm sản phẩm, bao bì;
khối lượng V;
tỷ lệ R;
khối lượng phải tái chế;
quy cách bắt buộc.

Giai đoạn 2: Gửi cùng một RFP

Không nên yêu cầu:

“Cho tôi bảng giá EPR.”

Nên gửi cụ thể:

“Doanh nghiệp có X tấn nghĩa vụ nhóm A.3.1, Y tấn nhóm A.3.4. Vui lòng đề xuất phương án thu gom, recycler, giải pháp tái chế, evidence và tổng chi phí.”

Giai đoạn 3: Chấm điểm

Sử dụng cùng một thang điểm cho tất cả nhà cung cấp.

Giai đoạn 4: Pilot trước khi scale

Đối với nghĩa vụ lớn, doanh nghiệp có thể cân nhắc thực hiện một khối lượng ban đầu để kiểm tra:

Thu gom → dữ liệu → recycler → nghiệm thu → báo cáo

trước khi mở rộng toàn bộ khối lượng.

9. Có thể sử dụng nhiều đơn vị khi tổ chức tái chế không?

Có thể.

Khi đã lựa chọn hình thức tổ chức tái chế, doanh nghiệp có thể:

tự thực hiện;
thuê đơn vị tái chế;
ủy quyền PRO;
kết hợp các cách thức được pháp luật cho phép.

Điều này giúp doanh nghiệp tránh phụ thuộc hoàn toàn vào một chuỗi thực hiện nếu có:

nhiều nhóm sản phẩm;
nhiều loại bao bì;
nhiều vùng địa lý;
nhiều công nghệ tái chế.

Tuy nhiên, việc phân bổ khối lượng cần được quản lý rất rõ để tránh:

trùng kết quả;
thiếu khối lượng;
khó đối chiếu dữ liệu;
sai đơn vị thực hiện khi báo cáo.

10. PRO EPR có được ủy quyền tiếp cho PRO khác không?

Không.

PRO được nhà sản xuất, nhập khẩu ủy quyền không được tiếp tục ủy quyền lại cho một đơn vị tổ chức trách nhiệm tái chế khác.

Đây là điểm nên được làm rõ trong hợp đồng.

Nếu PRO sử dụng các đối tác để thực hiện một số công đoạn, doanh nghiệp cần hiểu rõ:

ai thu gom;
ai vận chuyển;
ai tập kết;
ai tái chế;
PRO nào chịu trách nhiệm tổ chức;
ai nghiệm thu kết quả.

11. “PRO EPR” và “PRO Việt Nam” có phải là một không?

Không nên dùng hai khái niệm này thay thế cho nhau.

PRO trong cơ chế EPR là tên gọi chung của đơn vị tổ chức trách nhiệm tái chế.

Trong khi đó, PRO Việt Nam là tên riêng của Liên minh Tái chế Bao bì Việt Nam.

Vì vậy, khi doanh nghiệp tìm kiếm:

“PRO EPR Việt Nam”

cần phân biệt giữa:

PRO với tư cách loại hình đơn vị tổ chức trách nhiệm tái chế;
và PRO Việt Nam với tư cách một tổ chức cụ thể.

12. Doanh nghiệp nên ưu tiên tiêu chí nào nhất?

Nếu phải rút gọn còn bốn tiêu chí, doanh nghiệp nên kiểm tra:

1. Compliance

PRO có tổ chức tái chế đúng nhóm và đúng quy cách không?

2. Evidence

Có chứng minh được toàn bộ khối lượng bằng dữ liệu và hồ sơ không?

3. Accountability

Nếu không hoàn thành thì ai chịu trách nhiệm?

4. Cost

Tổng chi phí thực tế là bao nhiêu?

Có thể tóm gọn:

Compliance → Evidence → Accountability → Cost

Chứ không nên đảo thành:

Cost → mọi thứ còn lại.

13. GRAC hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá phương án PRO EPR

Trước khi lựa chọn PRO, doanh nghiệp nên xác định chính xác:

sản phẩm, bao bì thuộc nhóm nào;
khối lượng nghĩa vụ;
tỷ lệ tái chế;
quy cách tái chế;
số tiền đóng góp tài chính tham chiếu;
phạm vi cần thuê PRO.

GRAC cung cấp các công cụ và dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá trước khi lựa chọn phương án thực hiện.

→ Tính chi phí EPR

→ Đánh giá nghĩa vụ EPR

→ Chi phí thuê PRO EPR

→ Dịch vụ EPR cho doanh nghiệp

Câu hỏi thường gặp về lựa chọn PRO EPR

Doanh nghiệp nên chọn PRO EPR theo giá hay năng lực?

Nên đánh giá cả hai.

Giá là một tiêu chí, nhưng cần đặt cùng với:

năng lực thu gom;
recycler;
quy cách tái chế;
truy xuất dữ liệu;
chứng từ;
trách nhiệm hợp đồng.

Có nên chọn PRO rẻ nhất không?

Không nên mặc định.

Một mức giá thấp chỉ thực sự có giá trị nếu khối lượng cuối cùng:

được tái chế đúng quy cách;
có chứng từ;
có thể truy xuất;
không bị ghi nhận trùng;
hoàn thành đúng tiến độ.

Doanh nghiệp có cần kiểm tra recycler của PRO không?

Có.

PRO tổ chức trách nhiệm tái chế nhưng kết quả cuối cùng vẫn phụ thuộc rất lớn vào recycler thực tế.

Doanh nghiệp nên biết:

recycler là ai;
giấy phép phù hợp không;
xử lý được nhóm vật liệu nào;
công suất bao nhiêu;
giải pháp tái chế là gì.

PRO có phải cung cấp bằng chứng tái chế không?

PRO phải có cơ chế nghiệm thu và xác nhận khối lượng đã được đơn vị tái chế tiếp nhận và tái chế để tính vào kết quả được ủy quyền.

Doanh nghiệp nên quy định cụ thể trong hợp đồng bộ dữ liệu và chứng từ cần bàn giao.

Có thể thay đổi PRO trong năm không?

Có thể phát sinh việc thay đổi đơn vị thực hiện, nhưng doanh nghiệp cần cập nhật thông tin phù hợp với yêu cầu đăng ký và báo cáo.

Thông tư 24/2026/TT-BNNMT quy định việc cập nhật khi có thay đổi đơn vị thực hiện hoặc khối lượng theo kế hoạch.

Doanh nghiệp nên kiểm soát chặt:

thời điểm thay đổi;
khối lượng trước và sau thay đổi;
trách nhiệm của từng đơn vị;
dữ liệu đã nghiệm thu.

Có nên sử dụng một PRO cho tất cả vật liệu?

Không nhất thiết.

Năng lực thực hiện phụ thuộc vào:

loại vật liệu;
địa bàn;
nguồn thu gom;
công nghệ;
recycler;
economics.

Một doanh nghiệp có nhiều nhóm EPR nên so sánh theo từng nhóm trước khi quyết định cấu trúc thực hiện.

Kết luận

Khi so sánh PRO EPR tại Việt Nam, doanh nghiệp không nên bắt đầu bằng câu hỏi:

“Ai rẻ nhất?”

Nên bắt đầu bằng:

“Ai có thể hoàn thành đúng nghĩa vụ của doanh nghiệp và chứng minh được toàn bộ kết quả?”

Một PRO phù hợp cần đáp ứng bốn yếu tố:

Compliance

Tái chế đúng nhóm và đúng quy cách.

Evidence

Dữ liệu và chứng từ có thể kiểm tra.

Accountability

Trách nhiệm hợp đồng rõ ràng.

Cost

Tổng chi phí hợp lý trên cùng một kg nghĩa vụ hoàn thành.